ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIREZielona energia
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.





MATERIAŁY PROBLEMOWE

Prosumenci, czyli rozwój fotowoltaiki po polsku
27.04.2020r. 05:24

Grzegorz Wiśniewski, Dorota Gręda, Justyna Zarzeczna, Klaudia Kania, Agnieszka Skomorowska, Instytut Energetyki Odnawialnej
Polskie Sieci Elektroenergetyczne od kilku miesięcy publikują aktualną moc zainstalowaną we wszystkich rodzajach instalacji fotowoltaicznych łącznie. To pozwala na obserwację, jak dynamicznie zmieniają się te wartości. Zaledwie pół roku temu fotowoltaika w mocy zainstalowanej przekroczyła znamienną granicę 1000 MW i dołączyła do gigawatowych technologii wytwarzania energii elektrycznej. Na dzień 1 marca 2020 r. moc zainstalowana w fotowoltaice wynosiła już 1600 MW, co oznacza ok. 60-procentowy wzrost w ciągu pół roku oraz prawie dwukrotne zwiększenie mocy w stosunku do marca 2019 r.
Bardzo duży odsetek tej mocy stanowią mikroinstalacje fotowoltaiczne, czyli takie instalacje OZE, które nie przekraczają 50 kW. Mikroinstalacje stanowią ponad 60% całej mocy zainstalowanej w fotowoltaice. Za szybkim wzrostem liczby mikroinstalacji kryją się prosumenci, czyli osoby lub przedsiębiorstwa, które posiadają instalacje fotowoltaiczne na pokrycie własnego zapotrzebowania na energię elektryczną. Polska fotowoltaika, w przeciwieństwie do wielu krajów w Europie, ma bardzo prosumencki, rozproszony charakter, który wynika z zainteresowania obywateli produkcją energii we własnym zakresie i powstania wielu małych firm instalatorskich te oczekiwania zaspokajających. Energetyka prosumencka rozwija się w Polsce od 2012 r., a szczególnie intensywnie w lach 2018-2020. Jednocześnie jednak to polski system aukcyjny pozwolił na zamówienie w latach 2017-2019 jednego z największych w UE wolumenów energii z farm fotowoltaicznych o mocach do 1 MW (segmentu pierwotnie adresowanego do sektora MŚP).

Zgodnie z zapisem zawartym w ustawie o odnawialnych źródłach energii, prosument energii odnawialnej to "odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji, który może magazynować lub sprzedawać tę energię elektryczną sprzedawcy zobowiązanemu lub innemu sprzedawcy, pod warunkiem, że w przypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej regulowanej przepisami wydanymi na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej". Od połowy 2019 r. z systemu opustów mogą skorzystać także przedsiębiorstwa - w definicji prosumenta nie ma już bowiem zastrzeżeń co do przedsiębiorców. Wcześniejsze zmiany pozwoliły jednostkom samorządu terytorialnego, wspólnotom mieszkaniowym czy związkom wyznaniowym na korzystanie z systemu opustów.

System opustów

System opustów obejmuje instalacje o mocy do 50 kW i jest bezgotówkowym, rocznym systemem rozliczeń energii elektrycznej wyprodukowanej w budynku i pobranej z sieci, adresowanym do prosumentów. Podmiot musi podpisać kompleksową umowę z "zakładem energetycznym" o świadczenie usług dystrybucji i sprzedaży energii - ten przepis jest nie tyle uproszczeniem, co ograniczaniem praw prosumenta do zmiany sprzedawcy. System rozliczania polega na tym, że energię elektryczną wyprodukowaną w mikroinstalacji w pierwszej kolejności zużywa się na potrzeby własne, a nadwyżki oddaje się do sieci elektroenergetycznej, aby w momencie braku lub niedoboru własnej produkcji, na przykład w nocy lub w czasie pochmurnych dni, pobrać ją z sieci. Nie można jednak pobrać bez opłat całości, a tylko 80% oddanej wcześniej do sieci energii elektrycznej. Dla instalacji powyżej 10 kW można pobrać tylko 70%. W ten sposób sieć elektroenergetyczna jest traktowana przez prosumenta jako swego rodzaju magazyn energii elektrycznej.

Rachunki za energię elektryczną (np. opłaty stałe) mogą być rozliczane tak jak przed montażem instalacji PV, czyli w cyklu miesięcznym, dwumiesięcznym lub półrocznym, w zależności od zapisów w umowie kompleksowej ze sprzedawcą energii, natomiast nadwyżki rozlicza się w okresie rocznym. Należy zaznaczyć, że po roku niewykorzystany w ramach opustu nadmiar energii elektrycznej "przepada" i z tego względu moc instalacji PV powinna być optymalnie dobrana do przewidywanego zużycia. W przeciwnym razie nadwyżki energii przejmie sprzedawca energii, a opłacalność instalacji ulegnie pogorszeniu.

Przy takim sposobie rozliczania najkorzystniej jest więc jak najwięcej energii wyprodukowanej we własnej instalacji zużywać na potrzeby własne. Możliwe jest wtedy wykorzystanie jej nawet w 100%. W sytuacji, gdy prosument pobiera energię z sieci, to w ramach bilansowania opustu traci minimum 20% energii uprzednio wprowadzonej przez siebie do sieci.

Fotowoltaika, bez względu na rodzaj instalacji, cieszy się w Polsce dużym wsparciem społecznym i jest popierana przez wszystkie partie polityczne, co ułatwia tworzenie korzystnych rozwiązań legislacyjnych, które stwarzają stabilne ramy rozwoju i są zachętą do rozwoju innowacji. Działania, jakie zostały podjęte tylko w 2019 r. w zakresie rozwoju inwestycji fotowoltaicznych, to uruchomienie programu "Mój Prąd", ulga termomodernizacyjna w podatku PIT, program "Czyste Powietrze", ulgi podatkowe czy mniejszy podatek VAT na instalacje PV.

Publiczne wsparcie dla OZE

Realizowany przez Ministerstwo Aktywów Państwowych oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej program "Mój Prąd" ruszył na początku września 2019 r. i od początku cieszy się dużym zainteresowaniem. Głównym celem programu jest zwiększenie produkcji energii z mikroinstalacji PV, a jego budżet to 1 mld zł. Wsparciem mogą zostać objęte mikroinstalacje o mocy od 2 do 10 kW. Program skierowany jest do gospodarstw domowych, jego beneficjentami mogą być osoby fizyczne. Dofinansowanie ze środków publicznych obejmuje do 50% kosztów zakupu i montażu mikroinstalacji fotowoltaicznej i wynosi maksymalnie 5 tys. zł. Kwota dotacji jest także wolna od podatku dochodowego. Pierwszy nabór w ramach programu trwał od 30 sierpnia do 20 grudnia 2019 r., a drugi rozpoczął się 13 stycznia br. i zostanie zakończony 18 grudnia 2020 r. lub w przypadku wyczerpania alokacji środków. Według danych NFOŚiGW, na dzień 31 stycznia 2020 r. liczba wniosków zatwierdzonych przez ministra wyniosła ponad 23 tys., obejmując dofinansowaniem o wysokości 1,15 mln zł instalacje o mocy 130 MW. Średnia moc instalacji powstającej ze wsparciem programu "Mój Prąd" wynosiła 5,6 kW.

(1393x1627)

(1393x707)

W styczniu 2019 r. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU z 2018 r. poz. 2246), która wprowadziła w podatku dochodowym od osób fizycznych nowe zwolnienie przedmiotowe oraz tzw. ulgę termomodernizacyjną. Ulga ta polega na odliczeniu od podstawy obliczenia podatku kwoty do 53 tys. zł w odniesieniu do wszystkich realizowanych przedsięwzięć termomodernizacyjnych w poszczególnych budynkach jednorodzinnych, których podatnik jest właścicielem lub współwłaścicielem. Z możliwości odliczenia mogą skorzystać podatnicy opodatkowujący swoje dochody według skali podatkowej lub według jednolitej, 19-procentowej stawki podatku oraz opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Wydatki podlegające odliczeniu muszą być poniesione na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, czyli przedsięwzięcia, którego przedmiotem jest m.in. całkowita lub częściowa zamiana źródeł energii na źródła odnawialne (w tym PV) lub zastosowanie wysoko sprawnej kogeneracji.

Z kolei w ramach programu "Czyste Powietrze" można uzyskać preferencyjnie oprocentowaną pożyczkę na instalacje fotowoltaiczne i kolektory słoneczne dla budynków zarówno nowo budowanych, jak i tych, które mają już pozwolenie na użytkowanie. Według danych NFOŚiGW, na dzień 31 stycznia 2020 r. liczba wniosków na dofinansowanie wynosiła ponad 100 tys. na łączną kwotę 2,4 mld zł. Ze wszystkich wniosków prawie 4 tys. uwzględniały montaż instalacji OZE.

Działania legislacyjne

W lutym 2019 r., pod przewodnictwem ministra przedsiębiorczości i technologii (obecnie ministra rozwoju), rozpoczął działanie Międzyresortowy Zespół ds. Ułatwienia Inwestycji w Prosumenckie Instalacje Odnawialnych Źródeł Energii Elektrycznej. W jego skład wchodzą przedstawiciele kluczowych ministerstw, URE, UOKiK-u, samorządy i eksperci z branży energetycznej. Jego celem jest identyfikacja i konsekwentna likwidacja prawnych barier w rozwoju tzw. energetyki obywatelskiej oraz wdrażaniu modelu prosumenckiego w zakresie produkcji energii elektrycznej. Efektem prac tego zespołu było opracowanie tzw. pakietu prosumenckiego. Usprawnienia, jakie wprowadzono, to m.in.:
  • modyfikacja definicji prosumenta, w tym objęcie nią przedsiębiorców. Każdy prosument jest uprawniony do uczestnictwa w systemie opustów,
  • umożliwienie przechodzenia nierozliczonych nadwyżek energii na kolejne okresy rozliczeniowe, nie dłużej niż przez 12 miesięcy, oraz skonkretyzowanie, że jako datę wprowadzenia energii do sieci traktuje się ostatni dzień miesiąca kalendarzowego, w którym została ona wprowadzona,
  • wprowadzenie możliwości - alternatywnej do systemu opustów - sprzedaży przez prosumenta nadwyżek energii dowolnemu podmiotowi koncesjonowanemu,
  • brak konieczności opracowania i uzgodnienia projektu budowlanego pod względem przepisów przeciwpożarowych w zakresie nowych mikroinstalacji o mocy do 6,5 kW (powszechnie wykorzystywane przez gospodarstwa domowe, a także mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa),
  • wprowadzenie możliwości lokalizowania mikroinstalacji na terenach, które w planach miejscowych mają przeznaczenie inne niż produkcyjne,
  • objęcie jednolitą, obniżoną stawką podatku VAT (8% wobec wcześniejszych 23%) dostawy i budowy mikroinstalacji OZE, która ma zapewnić energię dla danego budynku - bez względu na to, gdzie na działce jest zlokalizowana instalacja.

Współpraca z sektorem bankowym

Biorąc pod uwagę fakt, że brak powszechnie dostępnych rynkowych instrumentów finansowych wspierających inwestycje w mikroinstalacje był jednym z głównych utrudnień dla rozwoju energetyki obywatelskiej, oprócz działań legislacyjnych, ważnym elementem jest zachęcanie podmiotów z sektora finansowego do zmiany podejścia do finansowania inwestycji w odnawialne źródła energii, zwłaszcza w mikroinstalacje fotowoltaiczne. Efektem tego jest obserwowane stale rosnące zaangażowanie banków komercyjnych i państwowych w udzielanie finansowania tego typu inwestycji osobom fizycznym i podmiotom gospodarczym, a także uruchomienie przez Bank Gospodarstwa Krajowego instrumentu gwarancji kredytowych Biznesmax na instalacje fotowoltaiczne dla podmiotów gospodarczych. W tym momencie budowę instalacji fotowoltaicznych na raty można sfinansować na bardzo preferencyjnych warunkach z oferty ekopożyczki z wielu banków.

Perspektywy na przyszłość

Fotowoltaika rozwija się w kilku segmentach: wśród prosumentów (mikroinstalacje), wśród autoproducentów (małe instalacje o mocach powyżej 50 kW w przedsiębiorstwach) oraz wśród firm, które inwestują w większe elektrownie fotowoltaiczne (farmy PV budowane w ramach systemu aukcyjnego lub na zasadach komercyjnych). W Polsce od samego początku jej rozwoju (od 2012 r.) na rynku fotowoltaiki dominowali prosumenci indywidualni (wspierani datacjami i opustami) oraz wytwórcy energii z farm PV w systemie aukcyjnym. W dobie spadku cen energii spowodowanych epidemią koronawirusa oraz niepewnością co do przyszłości te segmenty rynku, wspierane polityką państwa i promowane przytoczonymi instrumentami wsparcia, jako jedyne będą dalej, w sposób szczególne dynamiczny, się rozwijać.

Działania dotychczas podjęte nakierowane są na promocję zarówno prosumpcji energii, jak i energetyki rozproszonej w ogóle, ze szczególną rolą instalacji fotowoltaicznych. Dostarczane wsparcie finansowe i ułatwienia legislacyjne powinny zachęcić kolejne osoby do zainwestowania w instalacje prosumenckie. Do inwestycji zachęcać powinny zmiany upraszczające przyłączanie nowych mikroinstalacji, a także coraz bardziej klarowne zasady rozliczeń energii. W celu utrzymania dalszego tak dynamicznego rozwoju modelu prosumenckiego konieczne jest także uatrakcyjnienie prosumenta w oczach sprzedawcy energii - z uwagi na produkowane nadwyżki zielonej energii powinien on stać się atrakcyjny biznesowo dla spółek obrotu energią.

Technologia fotowoltaiczna może uzyskać olbrzymie wsparcie w sektorach rolnictwa i budownictwa, które są największymi działami gospodarki narodowej i borykają się z rosnącymi cenami energii. Energetyka prosumencka ma olbrzymie wsparcie społeczne i może zarówno służyć tzw. klasie średniej, jak i być instrumentem walki z tzw. ubóstwem energetycznym (element polityki społecznej). Dodatkowym pozytywnym aspektem jest rozwój, a zarazem nowe miejsca pracy, firm zajmujących się projektowaniem, montażem instalacji prosumenckich oraz wsparciem dla klientów w kwestii pozyskania finansowania. W obecnej sytuacji panującej na świecie i przy niepewności związanej z ciągłością dostaw modułów fotowoltaicznych od producentów z Chin dynamiczny rozwój prosumeryzmu może być także szansą dla rodzimego przemysłu fotowoltaicznego. Polskie przedsiębiorstwa właśnie teraz, w dobie kryzysu spowodowanego pandemią, powinny planować dalszy rozwój, patrzeć w kierunku innowacji i rozwoju nowych technologii.

KOMENTARZE ( 16 )

Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: zgryźliwy 27.04.2020r. 10:06
Z każdą złotówką dotacji do fotowoltaiki rząd zwiększa sobie problem dotowania elektrowni regulacyjnych, które muszą... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 6 | Najnowsza odpowedź: 02-05-2020r. 20:05 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Do autora 27.04.2020r. 11:54
A czy jest szansa aby zmienić rygorystyczne podejścia OSD do braku zgody na bilansowanie ee wektorowe dla inwerterów... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 3 | Najnowsza odpowedź: 02-05-2020r. 20:09 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Eko 27.04.2020r. 12:11
Tutaj chodzi nie tylko o dotowanie elektrowni regulacyjnych, bo tak rzeczywiście jest. Im więcej dotacji do OZE i... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 1 | Najnowsza odpowedź: 01-05-2020r. 15:08 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: antymonopol 27.04.2020r. 18:44
Jak latem zabraknie wody do chłodzenia elektrowni węglowych i będzie 25 stopień zasilania to dopiero wtedy wszyscy... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 2 | Najnowsza odpowedź: 30-04-2020r. 12:44 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Dodaj nowy Komentarze ( 16 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2020
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE