ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIREZielona energia
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.





MATERIAŁY PROBLEMOWE

Fotowoltaika - doświadczenia z aukcji OZE
16.05.2018r. 05:00

Grzegorz Wiśniewski, Aneta Więcka, Justyna Zarzeczna, Instytut Energetyki Odnawialnej ("Energia i Recykling" - 4/2018)
Dotychczas głównym motorem rozwoju fotowoltaiki w Polsce był sektor prosumencki. Jednak w najbliższych latach fotowoltaika ma szanse wyjść z niszy, a nawet być wiodącą technologią OZE.
Instytut Energetyki Odnawialnej (IEO) oszacował moc zainstalowaną w systemach fotowoltaicznych (PV) w 2016 roku na ok. 200 MW, przy bardzo wysokim tempie wzrostu - o 100% w stosunku do 2016 roku (1). Dużą część stanowiły mikroinstalacje, zwiększyła się też liczba małych instalacji autoproducenckich. Wzrost mocy farm fotowoltaicznych w 2016 roku był umiarkowany i stanowił ok. 10% całego przyrostu mocy. Rok 2016 był przełomowy dla systemu wsparcia energii elektrycznej z OZE, gdyż osłabiono uchwalony w 2015 roku system wsparcia dla prosumentów, zamknięta została możliwość wspierania nowych inwestycji w systemie świadectw pochodzenia, a otwarta możliwość uzyskania wsparcia w nowym systemie aukcyjnym.

Już po wynikach pilotażowych aukcji na przełomie lat 2016/2017 widać, że system aukcyjny najlepiej służy technologii fotowoltaicznej, która dojrzała do odegrania znacznie większej niż dotychczas roli w OZE i w polskiej energetyce. W ramach pilotażu zakontraktowano energię z ok. 400 MW projektów PV, z których cześć już pracuje, a gros zostanie przyłączone do sieci do końca 2019 roku. W opinii Instytutu Energetyki Odnawialnej w latach 2017-2018 fotowoltaika wyjdzie z niszy i już do końca 2020 roku może stać się jedną z wiodących technologii OZE pod względem mocy zainstalowanej, a system aukcyjny diametralnie zmieni dzisiejszy obraz branży.

Doświadczenia z pierwszych aukcji

Pierwsze aukcje na energię z nowych źródeł przeprowadzono dwukrotnie - w 2016 i 2017 r. - w jednym (z siedmiu wówczas możliwych) koszyku aukcyjnym, w zakresie mocy poniżej 1 MW. Dotyczyło to koszyka nazwanego jako "Inne niż wyżej wymienione", do którego, w rozumieniu gospodarza ustawy (minister energii) oraz regulatora i organu upragnionego do przeprowadzenia aukcji (URE), zaliczono przede wszystkim energetykę słoneczną (farmy fotowoltaiczne) i energetykę wiatrową (małe farmy lub pojedyncze elektrownie wiatrowe).

Ceny referencyjne określone przez ministra energii wynosiły odpowiednio: w pierwszej aukcji 465 zł/MWh (fotowoltaika) i 415 zł/MWh (wiatr) oraz 450 zł/MWh (fotowoltaika) i 320 zł/MWh (wiatr) w drugiej. Ograniczenie mocy do 1 MW i niższe ceny referencyjne dla energetyki wiatrowej spowodowały, że w koszyku aukcyjnym nr 7 zwycięzcą okazała się technologia fotowoltaiczna.

W I aukcji OZE, przeprowadzonej 30 grudnia 2016 r., wygrały 84 projekty branży fotowoltaicznej złożone przez 62 wytwórców energii. Wśród uczestników aukcji znalazły się zarówno małe firmy prywatne, jak i duże firmy, które przygotowują projekty "na sprzedaż". Wśród zwycięzców aukcji znalazło się 11 podmiotów zagranicznych lub kontrolowanych przez takie podmioty. W jej ramach zakontraktowano 1 567 289 MWh energii do wytworzenia w okresie 15 lat, za kwotę 554 474 643 zł. Średni koszt sprzedanej na niej energii wynosił 353,79 zł/MWh. Minimalna cena, po jakiej energia została sprzedana w tej aukcji, to 253,5 zł/MWh, a maksymalna - 408,8 zł/MWh.

W ramach II aukcji OZE, przeprowadzonej 29 czerwca 2017 r. w koszyku aukcyjnym "inne", wyłoniono 352 zwycięskie projekty fotowoltaiczne i wiatrowe zgłoszone przez 236 podmiotów (siedem z tych podmiotów uzyskało również wsparcie w pierwszej aukcji). W jej ramach zakontraktowano 4 720 962 MWh energii do wytworzenia (też w okresie 15 lat) za kwotę 1 760 121 889 zł. Średni koszt energii wynosił tu 373 zł/MWh. Minimalna cena, po jakiej energia została sprzedana, wynosiła 195,00 zł/MWh, a maksymalna - 398,87 zł/MWh.

Uzyskana w II aukcji, w koszyku "inne", średnia cena energii była wyższa o 5% od średniej ceny z pierwszej aukcji w tym samym koszyku (rys. 1). Jest to raczej unikalne zjawisko w historii systemów aukcyjnych, że ceny fotowoltaiki w kolejnych aukcjach rosną, ale oznacza też, że inwestorzy po trudnych rozmowach z bankami po pierwszej aukcji dokonali racjonalnych korekt w założeniach biznesowych.

(537x380)

Generalnie, projekty z II aukcji, mające (przy ciągle spadających kosztach technologii i rosnącej wydajności) pół roku dłużej na zrealizowanie inwestycji i jednocześnie nieco wyższe średnie ceny energii, mogą być statystycznie bardziej atrakcyjne finansowo niż projekty z I aukcji.

W efekcie obu przeprowadzonych aukcji kontrakty na sprzedaż energii uzyskało 298 firm. W źródłach poniżej 1 MW zbudują one (lub przyczynią się do zbudowania, gdyż na rynku następuje wtórny obrót zwycięskimi projektami) ok. 400 MW nowych mocy fotowoltaicznych o łącznej wartości inwestycji sięgającej 2 mld zł.

Pilotaż aukcyjny, po dwu rundach aukcji, został zatrzymany - głównie tym, że ustawa od 2015 roku nie miała zakończonego przez polski rząd procesu notyfikacji przepisów. W efekcie inwestorzy byli narażeni na ryzyko zwrotu otrzymanej w systemie aukcyjnym pomocy publicznej. Innym powodem były błędy w ustawie, m.in. w strukturze koszyków aukcyjnych. W związku z tym minister energii w czerwcu 2017 roku przedłożył projekt kolejnej nowelizacji ustawy o OZE, tym razem ze zgłoszeniem całości ustawy (wraz z propozycjami zmian) do notyfikacji w Komisji Europejskiej.

Perspektywa do końca 2020 roku

Obecnie perspektywa ustawy o OZE i systemu aukcyjnego jest określona tylko do końca 2020 roku. Wynika to przede wszystkim z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań unijnych związanych z uzyskaniem w 2020 roku 15-procentowego udziału energii z OZE (licząc łącznie, w sektorze energii elektrycznej, ciepłownictwa i transportu) w krajowym finalnym zużyciu energii brutto.

Według danych GUS (2) w udziałach energii z OZE w bilansie zużycia energii finalnej brutto Polska w 2016 roku uzyskała 11,3-procentowy udział energii z OZE w bilansie zużycia energii końcowej brutto. Oznacza to, po raz pierwszy w historii, spadek roli OZE w bilansie energetycznym. Dane GUS zestawiono w tabeli 1, wraz z trendami wg IEO i celami na 2020 rok wg Krajowego planu działań w zakresie promocji odnawialnych źródeł energii (KPD). Gdyby trendy z lat 2012-2016 zostały utrzymane, Polska w 2020 roku osiągnęłaby jedynie 11,4-procentowy udział energii z OZE. Oznacza to, że zabrakłoby aż 3,6% do wypełnienia przez Polskę zobowiązania w wysokości minimum 15-procentowego udziału energii z OZE w bilansie zużycia energii finalnej brutto w 2020 roku.

(543x442)

Odchylenie się poniżej tego poziomu zmusi Polskę do kosztownych transferów statystycznych z innych krajów w 2020 roku lub zagrożone będzie jeszcze wyższą sankcją finansową na mocy dyrektywy o OZE unijnego traktatu (TFUE). Niestety, na prawdopodobne odchylenie od 15-procentowego celu ogólnego składa się także spadające tempo wzrostu zielonej elektroenergetyki (trend prowadzi do udziału 17% zamiast oczekiwanego 19,1% w 2020 roku - tabela 1), która po ostatnich latach zastoju ma olbrzymi i niewykorzystany potencjał i, w realizacji celu ogólnego na OZE, mogłaby skompensować niższe od oczekiwanych udziały energii z OZE w innych sektorach. Dane statystyczne i trendy przedstawione w tabeli 1 potwierdzają niemożność wypełnienia zobowiązań bez szybkiego aktywowania instrumentów wsparcia. System aukcyjny, już po etapie pilotaży na przełomie lat 2016/2017, może jeszcze sporo wnieść i odegrać kluczową rolę w wypełnieniu zobowiązań w segmencie energii elektrycznej z OZE.

Na początku marca br. Rada Ministrów, po wstępnej notyfikacji proponowanych przepisów ustawy o OZE przez Komisję Europejską (rząd dostał prawo w ramach instrumentów ustawy o OZE do alokowania do końca 2020 roku 40 mld zł pomocy publicznej na OZE), przyjęła rządowy projekt nowelizacji ustawy o OZE, w tym systemu aukcyjnego, i skierowała go na ścieżkę dalszej procedury legislacyjnej w Sejmie. Zaproponowano zmiany w strukturze koszyków aukcyjnych, w tym wyeliminowanie koszyków luźno związanych z OZE: "termiczne przekształcanie odpadów" oraz "klastry" (tu są proponowane rozwiązania zastępcze, wymagające wszczęcia kolejnej procedury notyfikacji) i koszyka, w którym w aukcjach miały brać udział źródła o "emisji CO2 poniżej 100 g na kWh i współczynnikach wykorzystania mocy powyżej 3504 godzin na rok" (dotychczasowa wykładnia Ministerstwa Energii i regulatora lokowała w tym koszyku energetykę wodną). Ostatecznie zaproponowano pięć koszyków aukcyjnych (zamiast dotychczasowych siedmiu). Tabela 2 pokazuje nową, proponowaną strukturę koszyków aukcyjnych.

W efekcie proponowanych zmian w strukturze koszyków aukcyjnych poprawiono przejrzystość i wprowadzono większą logikę. W obecnej wersji projektu nowelizacji farmy fotowoltaiczne i wiatrowe trafiły także do tego samego koszyka aukcyjnego - nr 4 - i w tym koszyku mają konkurować w aukcjach poniżej i powyżej 1 MW.

Zrealizować cel

W zatwierdzonym przez rząd projekcie nowelizacji ustawy zmianie uległy też ceny referencyjne niektórych technologii OZE. W stosunku do poprzedniego rozporządzenia Ministra Energii z 24 marca 2017 r., które wyznaczyło ceny referencyjne obowiązujące dla ostatniej przeprowadzonej aukcji OZE, pojawiły się ceny dla nowych technologii o mocy poniżej 0,5 MW i do 1 MW, obejmujących biogaz (rolniczy, ściekowy, składowiskowy i tzw. biogaz inny) oraz energetykę wodną, dla których dedykowany jest zbliżony do aukcyjnego, ale odrębny system wsparcia, z wyższymi od dotychczasowych cenami referencyjnymi. Z systemu tego wykluczone zostały jednak (Ministerstwo nie podało powodów) fotowoltaika i energetyka wiatrowa oraz biomasa (3).

Dla pozostałych technologii również podano w ustawie wolumeny aukcyjne i ceny referencyjne na 2018 rok (wolumeny i ceny na kolejne lata będą określone w przyszłych rozporządzeniach wykonawczych). W koszyku aukcyjnym nr 4 przewidziano aukcje w 2018 roku na ok. 1870 MW nowych mocy, w tym 870 MW dla źródeł o mocy mniejszej od 1 MW, gdzie technologia fotowoltaiczna najskuteczniej może konkurować z energetyką wiatrową. Cena referencyjna w segmencie poniżej 1 MW wynosi 420 zł/MWh, co - przy średniej cenie aukcyjnej z lat 2016-2017 na poziomie 373 zł/MWh (rys. 2) - stwarza przestrzeń na złożenie realistycznych ofert oraz konkurencję. W zakresie mocy powyżej 1 MW, z ceną referencyjną 400 zł/MWh, zdecydowanie większe szanse mają projekty wiatrowe.

(533x281)

Problemem nie mniej ważnym od cen może okazać się czas. Nowelizacja ustawy o OZE ma skrócić czas na zbudowanie instalacji od daty wygrania aukcji z 24 do 18 miesięcy (w przypadku fotowoltaiki) oraz z 48 do 30 miesięcy (w przypadku energetyki wiatrowej), a w przypadku pozostałych źródeł standardowo ma wynieść 48 miesięcy.

Analiza realnego cyklu inwestycyjnego, potwierdzona częściowo okresami, które mają obowiązywać w ustawie, pokazuje, że w zasadzie w obecnych uwarunkowaniach jedynie rozwinięte projekty wiatrowe i farmy fotowoltaicznie mogą zdążyć wnieść swój większy wkład w realizację celów krajowych OZE w 2020 roku.

Na rysunku 2 przedstawiono możliwy harmonogram realizacji procesu legislacyjnego (jego zakończenie umożliwić może ogłoszenie aukcji na energię z OZE w 2018 roku), działań regulatora - odpowiedzialnego za ogłoszenie aukcji i ich przeprowadzenie w 2018 roku - oraz równoległych działań inwestorów (na etapie przygotowywania projektów do systemu aukcyjnego i późniejszej ich realizacji w wyznaczonych ustawą ramach czasowych). Działania własne inwestora oznaczono jako "Business Development", co oznacza przygotowanie projektu do aukcji, w tym m.in. symulacje wydajności i projektowanie instalacji, optymalizację, ocenę i walidację produktywności, studium wykonalności, wybór dostawcy technologii i kredytodawcy oraz ustalenie ceny aukcyjnej.

W efekcie przeprowadzonej symulacji procesu legislacyjnego i aukcyjnego można stwierdzić, że w przypadku fotowoltaiki rozpoczęte nawet w pierwszym kwartale br. intensywne działania deweloperskie pozwalają na ukończenie inwestycji i oddanie po raz pierwszy energii do krajowej sieci elektroenergetycznej przed końcem 2019 roku, a tym samym na jej pełne zaliczenie do realizacji polskich zobowiązań w zakresie OZE w 2020 roku. Trzeba jednak pokreślić, że - aby zdążyć przygotować projekt fotowoltaiczny do wzięcia udziału w aukcji w 2018 roku (przed aukcją wymagane są: pozwolenie budowlane, umowa przyłączeniowa, promesa finansowania oraz zaświadczenie o formalnym dopuszczeniu do aukcji) - już w I kwartale br. powinien on mieć co najmniej decyzję środowiskową.

Powyższe analizy prowadzą do wniosku, że realne jest, aby na podstawie przyjętego przez rząd 6 marca br. projektu nowelizacji ustawy o OZE można oczekiwać, że w efekcie w tegorocznych aukcji na energię OZE zainstalowanych zostanie ok. 750 MW nowych mocy w instalacjach fotowoltaicznych (całość wolumenu 870 MW nie zostanie wykorzystana, choćby z uwagi na konkurencję z energetyką wiatrową i pewne ograniczenia budżetowe w systemie aukcyjnym). Zilustrowano to na rysunku 3, który obrazuje szacowaną moc instalacji fotowoltaicznych możliwych do zrealizowania do 2020 r. w systemie aukcyjnym na tle efektów uzyskanych w systemie świadectw pochodzenia.

(534x225)

Powyższa symulacja potwierdza tezę, że technologia OZE pod względem mocy zainstalowanej może być już na koniec 2020 roku drugą (po elektrowniach wiatrowych) technologią OZE.

Perspektywy rozwoju fotowoltaiki do 2020 roku

· W efekcie obu dotychczas przeprowadzonych pilotażowych aukcji kontrakty na sprzedaż energii uzyskało 298 firm. Firmy te w źródłach poniżej 1 MW zbudują (lub przyczynią się do zbudowania, gdyż następuje obrót zwycięskimi projektami) ok. 400 MW nowych mocy fotowoltaicznych o łącznej wartości inwestycji sięgającej 2 mld zł. Instalacje zbudowane w ramach tego systemu na koniec 2018 roku mogą stanowić aż 50% łącznej mocy zainstalowanej w fotowoltaice, a dalszy udział fotowoltaiki będzie najszybciej przyrastał właśnie dzięki systemowi aukcyjnemu.

· Zrealizowanie celów wpisanych w projekt nowelizacji ustawy o OZE, w tym w szczególności w plan aukcji przewidzianych w 2018 roku, dałoby unikalną okazję na nowe inwestycje, w szczególności w zakresie wykorzystania energii wiatru i słońca. Technologie te mogą przynieść niemal 1,9 GW nowych mocy, czyli zwiększyć blisko o 50% obecne krajowe moce zainstalowane w OZE.

· Aukcje planowane do przeprowadzenia w 2018 roku są kluczowe dla realnego zwiększenia szans na wypełnienie przez Polskę zobowiązań w zakresie OZE w 2020 roku, przynajmniej w części dotyczącej energii elektrycznej z OZE.

· Dla inwestorów oraz rządu i parlamentu, a także dla dalszego trwałego rozwoju polskiej branży OZE zrealizowanie powyższych celów wymaga stoczenia walki z czasem o to, aby aukcje planowane do ogłoszenia w 2018 roku doszły do skutku i okazały się sukcesem oraz aby zaproponowane w projekcie nowelizacji ustawy wolumeny aukcyjne zostały w pełni wykorzystane, a inwestycje fotowoltaiczne mogły zacząć dostarczać energię elektryczną do sieci przed końcem 2019 roku.

· Aukcyjny system wsparcia, umożliwiający konkurencję inwestorów w wyodrębnionym segmencie źródeł o mocach poniżej 1 MW, sprzyja rozwojowi w Polsce farm fotowoltaicznych. Aukcje z lat 2016-2017 oraz planowana aukcja w 2018 roku pozwalają zwiększyć moc dużych instalacji fotowoltaicznych w Polsce z 200 MW na koniec 2016 roku do ponad 1,2 GW na koniec 2020 roku.

Źródła

1. Instytut Energetyki Odnawialnej: Aukcje na OZE. Analiza firm fotowoltaicznych, które wygrały kontrakty w systemie aukcyjnym. Warszawa, sierpień 2017.
2. Główny Urząd Statystyczny: Energia ze źródeł odnawialnych w 2016 roku. Warszawa, grudzień 2017.
3. Instytut Energetyki Odnawialnej: Najważniejsze zmiany w rządowym projekcie ustawy o OZE przed jej skierowaniem do Sejmu - analiza prawna i rynkowa. Warszawa, marzec 2018.

KOMENTARZE ( 1 )


Autor: zgryźliwy 17.05.2018r. 19:29
Za chwilę na CIRE pójdzie news, że OZE radzi sobie bez dotacji, tylko na cenach aukcyjnych. Po 400 zł/MWh.
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Dodaj nowy Komentarze ( 1 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2018
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE